In de vorige blog schreef ik al over het belang van een goede balans tussen techniek, patronen en free play. In de komende blogs gaan we dieper in op elk van deze drie onderdelen. Wat maakt ze belangrijk en wat valt er precies onder welke van de drie? In deze eerste blog van dit drieluik ga ik in op handpan spelen en techniek. Techniek, meestal niet de meest populaire van de drie, maar toch zeker een belangrijke!
Wat valt onder techniek?
Er zijn veel oefeningen die al snel een beetje overlappen wanneer je het zou willen categoriseren. Dat geldt met name voor techniek en patronen. Een techniekoefening is natuurlijk al snel ook een patroon, en andersom heb je voor het spelen van een patroon ook techniek nodig. Toch zijn ze wel te onderscheiden; het gaat er vooral om waar de nadruk op ligt.
Bij een techniekoefening ligt de focus niet zozeer op wát je speelt, het gaat vooral om hoe je het speelt. Natuurlijk moet je even stilstaan bij wat je gaat spelen, maar dit moet dus niet te veel aandacht opeisen.
Om die reden is de toonladder een ideale techniekoefening. Na een klein beetje oefening heb je de toonladder al snel zitten, en kun je dit redelijk makkelijk spelen zonder er te veel bij na te denken. Dit laatste is precies waar jij je wilt bevinden bij een techniekoefening: je handen doen de oefening bijna vanzelf, waardoor jouw aandacht zoveel mogelijk kan gaan naar hoe je het doet.
Techniek gaat dus zoveel mogelijk om het hoe, en zo min mogelijk over het wat. Wat je speelt gaat met gemak, hoe je het speelt kan verbeterd worden. Bij een oefening die onder een patroon zou vallen zou de balans andersom zijn: uiteraard moet je hier ook nog letten op hoe je het speelt (en dus de techniek van de oefening), maar je bent vooral bezig met wát je speelt. Of het onder techniek valt of een patroon, is dus afhankelijk van de balans.
Niet de populairste…
Techniek is vaak niet de meest populaire van de drie. Er is uiteraard wel wat verdeeldheid wat betreft voorkeur, maar vaak wint óf free play óf patronen. Spelers die het fijn vinden om nog wel begeleid te worden in wat ze moeten doen, geven vaak de voorkeur aan patronen. Het zijn leuke en speelse oefeningen, maar wel met duidelijke kaders. Spelers die het liefst zelf dingen uitdokteren, schieten snel naar free play. Free play is tenslotte bij uitstek vrijheid, blijheid!
Niet gek dus dat patronen en free play het snel winnen. Beide onderdelen geven een interessanter en speelser resultaat, en zijn daarmee directer belonend.
Techniekoefeningen vallen onder indirect belonende oefeningen, wat binnen didactiek ook wel delayed gratification wordt genoemd. De beloning komt zeker, maar laat nog even op zich wachten. De techniekoefening is uiteindelijk ook niet het doel, maar een middel. Een middel dat alles wat je hierna gaat doen beter, makkelijker en mooier maakt.
Ik vergelijk het wel eens met autorijden. Als jij een auto bestuurt, wil je zo min mogelijk bezig zijn met het daadwerkelijke autorijden. Je voeten bewegen als vanzelf, je weet je versnellingspook blind te vinden, en weet precies hoe ver je een stuur moet draaien voor een bepaalde bocht. Allemaal essentiële elementen, maar jouw focus ligt volledig bij de weg. Al deze elementen vallen onder de techniek van autorijden.
De weg die je vervolgens aflegt is je patroon, de uitgestippelde route die je gaat maken. Hier wil je veel focus bij hebben, want je wil de juiste afrit nemen en je bestemming met succes bereiken.
Op die weg gebeuren allerlei dingen die je onmogelijk kunt voorzien. Een onverwachte file, een stoplicht dat op rood springt, een omleiding, een niet oplettende weggebruiker in jouw omgeving… Allerlei zaken die jouw aandacht vragen, en je misschien zelfs vragen om je oorspronkelijke route te herzien. Dit laatste, dat is free play.
Je ziet hier: alles is van waarde. Improvisatie is een wezenlijk onderdeel van het leven, en maakt in deze analogie jouw autorit spannend en elke keer anders. Een patroon is ook essentieel, want je hebt een bestemming te bereiken en moet dus je route bepalen. Maar dit alles werkt niet als je simpelweg niet weet hoe je een auto moet bedienen. Techniek vormt dus echt de basis van dit alles.
…wel de meest belonende
Ik schreef het al: techniek valt onder de term delayed gratification. Vertaald naar het Nederlands is dat vertraagde beloning. Dat vraagt dus soms om wat doorzettingsvermogen, maar die vertraagde beloning is gelukkig wel fors.
Wat een goede techniek je brengt, is dat alles veel makkelijker en soepeler uit je vingers komt. Als jouw techniek op orde is, kan een idee dat ontstaat zonder moeite uit jouw vingers vloeien. Van je hoofd, zó naar je handpan.
Uiteindelijk zorgt een goede techniek dus voor een meer moeiteloze beoefening van jouw patronen en free play. Andersom geldt hetzelfde: een slechte techniek sijpelt ook door in jouw patronen en jouw free play, en geeft daarmee een meer moeizame uitwerking daarvan. Als je techniek niet op orde is, moet je er steeds weer op terugkomen. Je wilt steeds iets doen, maar het lukt niet omdat je die techniek nog niet hebt zitten. Niet ideaal natuurlijk.
Start met techniek
Het belang van techniek is hopelijk duidelijk, maar de plek ervan in je oefensessie is ook nog goed om even te benoemen. Ik raad je sterk aan om je oefensessie specifiek te starten met een blokje techniek. Door te starten met het hoe, gaat het wat (patronen en free play) meteen een stukje soepeler. Je bent lekker warm gespeeld, en je vingers bewegen al meer zoals het hoort. Dit element van de beloning is niet zozeer delayed gratification. Je hebt hier direct profijt van wat je zojuist hebt geoefend.
Zoals altijd: wees lief voor jezelf
Een levensles die eigenlijk geldt voor alle facetten van het leven. Zo ook dit element. Wees lief voor jezelf als je speelt, en gun jezelf soms ook eventjes vrij. Als jij een lange dag achter de rug hebt, of gewoon even een wat mindere dag hebt, is het natuurlijk helemaal ok om jouw handpan erbij te pakken om gewoon even wat te spelen.
Niet elke speelsessie is een oefensessie, en hier onderscheid in kunnen maken is echt van waarde. Natuurlijk moet ook niet elke keer spelen enkel een speelsessie worden, maar het omgekeerde hoeft dus ook zeker niet.
Ook hier is balans het sleutelwoord: Niet elke keer spelen hoeft oefenen te zijn, maar oefenen blijft wel de motor achter je vooruitgang. Als het merendeel van jouw spel oefensessies zijn, met één of twee keer per week een vrije speelsessie, zul je nog steeds genoeg vooruitgang boeken om handpan spelen leuk en uitdagend te houden. Vind dus vooral een balans die voor jou werkt, en past bij wat jij op dat moment goed aankunt.
In de volgende blog gaan we dieper in op het spelen van patronen. Tot dan!
