De vorige blog ging over tonguedrums. Een instrument dat sinds de opkomst van de handpan sterk aan populariteit is gestegen. Deels omdat het voor langere tijd makkelijker te krijgen is; deels omdat het een stuk betaalbaarder is. Heb je de blog over tonguedrums nog niet gelezen? Lees hem dan hier nog even terug.
Deze blog gaat over een specifieke tonguedrum, waarvan de makers erin geslaagd zijn om heel slim een brug te slaan tussen de traditionele tonguedrum en de handpan. Een tonguedrum met (ongeveer) het formaat van een handpan, en eentje die wat makkelijker met handen te bespelen is. De RAV Vast!
De RAV Vast is ondertussen een bekend beeld binnen de handpanscene, en wordt net zo vaak onder de tonguedrums als onder de handpannen geschaard. In deze blog vertel ik je graag meer over de RAV Vast. Wat is het nou precies, wat kan je er wel (of niet) mee, en wat zijn de voornaamste verschillen. Ik wens je veel plezier met lezen!
Een stukje geschiedenis
De RAV Vast is nog een relatief jong instrument. Het is, zoals ik al schreef, ontstaan door het combineren van de tonguedrum met de handpan. Het is technisch gezien nog het meest een tonguedrum, omdat het principe hetzelfde werkt. Er zijn uitsnedes, en de grootte van deze uitsnede bepaalt de toonhoogte. Bij een handpan is dit verschil in grootte er natuurlijk ook, maar is het gedaan met enkel hamerslagen.
Ook de dikte van het staal doet meer denken aan tonguedrums, en is daarmee aanzienlijk dikker dan bij handpannen. Toch speelt een RAV Vast bijzonder gemakkelijk met vingers, in tegenstelling tot de meeste tonguedrums.
De RAV Vast is ontwikkeld door Andrey Remyannikov uit Rusland, en de eerste ervan kwam in 2013 op de markt. De naam RAV zijn de initialen van de maker, die voluit Remyannikov Andrey Vladimirovich heet.
Zijn doel was het maken van een handpan, maar dan vriendelijker geprijst, gemakkelijker te produceren, en gemakkelijker te bespelen. Van deze drie doelen zijn de eerste twee zeker gelukt! Deze instrumenten zijn vaak tussen de €1000 en €1500, en de productie is gemakkelijk op grote schaal te organiseren.
Speelgemak
Over het speelgemak zijn de meningen verdeeld. Enerzijds is er een groep die dat onderstreept, waarbij ik vaak hoor dat ze de galm – die aanzienlijk langer is dan bij handpan – zo’n fijne factor vinden. Het gaat hier dus eigenlijk niet over hoe gemakkelijk het aanslaat, maar in hoeverre het resultaat vergevingsgezind is.
Een lange galm maakt alles wat je doet net iets vriendelijker om te horen, en je hebt ook simpelweg langer resultaat van je aanslag. Een fijne en toegankelijke eigenschap, die dus zeker in het voordeel van de RAV Vast werkt!
Ik spreek ook vaak spelers die het instrument juist wat moeilijker vinden spelen. Hier wordt vaak genoemd dat je zo hard moet slaan om er klank uit te krijgen. Ook deze kant is begrijpelijk en verklaarbaar. De shell van een RAV Vast is meestal rond de 2mm dik, wat een verdubbeling is van de shells van handpannen, die doorgaans 1mm dik zijn.
Deze verdubbeling in dikte maakt inderdaad dat je wat harder moet aanslaan om het staal in beweging te brengen. Dat wordt makkelijker als je je techniek wat meer op orde hebt, maar voor beginnende spelers kan dit dus zeker ervaren worden als hard moeten slaan.
Is een RAV Vast de juiste keuze voor jou?
Ik krijg regelmatig de vraag of een RAV Vast geen mooi alternatief is voor de handpan. Vaak is deze vraag gebaseerd op de financiële component; het is tenslotte fijn als je een soortgelijk instrument kan kopen voor (bijna) de helft van het geld.
Mocht dit de drijfveer zijn, dan zou ik je aanraden om toch ook verder te kijken. Net als bij tonguedrums, spreek ik ook bij dit instrument vaak mensen die toch spijt hebben van hun keuze, omdat ze toch echt een handpan hadden gewild. De twee klinken toch echt anders, en spelen ook echt anders.
Dat gezegd hebbende, is een RAV Vast wel een instrument dat een stuk dichterbij de handpan staat dan de gemiddelde tonguedrum. Waar ik in mijn vorige blog over tonguedrums nog schreef over de verschillen in toonopbouw en het vaak ontbreken van een centrale ding, is dit bij een RAV Vast geen obstakel. De opbouw is identiek aan die van een handpan, en de toonsoorten en grondtonen zijn ook soortgelijk. Zo heb je bijvoorbeeld ook de populaire toonsoorten D Kurd, B Celtic Minor bij de RAV Vast.
Twijfel je tussen een RAV Vast en een handpan? Mijn advies zou dan zijn om ze allebei eens te bespelen, en zelf te ervaren wat het verschil is in klank en in aanslag. Je zou eens bij Handpanshop in Driebergen langs kunnen gaan, waar naast veel handpannen ook altijd meerdere RAV Vast op voorraad zijn!
Andere RAV modellen
Na de RAV Vast hebben de bouwers niet stilgezeten! Er is een tijdje nog een RAV handpan geweest, wat een daadwerkelijke handpan was van dit merk. Deze handpannen zijn tegenwoordig niet meer te vinden, dus het lijkt erop dat de focus weer volledig ligt bij de op tonguedrums-gebaseerde instrumenten.
Naast de RAV Vast kwam op een gegeven moment wel ook de RAV Moon. Een RAV met een kleinere diameter, en andere uitsnedes – al lijkt dat laatste vooral esthetisch te zijn, niet voor de klank.
De RAV Moon is, net als de RAV-Vast, gebaseerd op handpanstemmingen. Het verschil is het formaat: de Moon is met haar diameter van 39 centimeter een stuk kleiner dan de Vast, die een diameter heeft van 50 cm.
Dit kleiner formaat maakt ook de prijs iets vriendelijker. Een RAV Moon is ongeveer €800,- tegenover ongeveer €1000 voor een RAV Vast. Een eventueel nadeel is wel het meer beperkte aantal stemmingen. Door het kleinere formaat van de RAV Moon kunnen de toonvelden ook minder groot, waardoor alle RAV Moons als grondtoon een D3 hebben.
RAV-Anima
Het meest recente pareltje onder de RAV’s is de RAV Anima. Ik verwacht ook dat deze ontwikkeling zich verder gaat voortzetten. Waar de RAV Vast in eerste instantie echt werd gebracht als een ‘light-variant’ van de handpan, blijven de meeste handpanspelers toch voorkeur houden voor een echte handpan.
Met de Anima wordt echt een nieuwe weg ingeslagen. Er zijn nog steeds toonvelden die enkele tonen weergeven – net als bij de handpan en andere RAV modellen, maar er zijn nu ook toonvelden die een volledig akkoord laten horen.
Er is bij de Anima een vrij groot middenveld, waarop 5 akkoorden te vinden zijn. Vooralsnog is er maar 1 stemming beschikbaar, en zijn de akkoorden dus bij elke RAV Anima hetzelfde: F majeur, G majeur, A mineur, C majeur en D mineur. Deze akkoorden sla je dus aan met een enkele slag, niet door het spelen van meerdere tonen tegelijk.
Met deze toevoeging wordt het echt een ander instrument. Het wordt een instrument dat nog meer leunt op intuitief spelen, met wel een duidelijke hoek (en daardoor wel wat minder speelvrijheid), maar binnen die hoek een heerlijk warm bad dat makkelijk te bespelen is. Ik denk dat dit een slimme zet is, omdat het net een andere doelgroep is dan de reguliere handpanspeler.
Handpanles en de RAV
De vraag die ik vanuit mijn handpanschool nog wel het vaakst krijg, is: kan ik handpanlessen volgen met mijn RAV? Het antwoord was tot voorkort volmondig: ja! Een RAV Vast of RAV Moon is qua opzet identiek aan de handpan, en elke handpanoefening kan dus één op één toegepast worden op deze instrumenten. Dit is een duidelijk verschil met de tonguedrums, waarbij deze match er niet altijd is.
Met de Anima ligt het net iets anders. Dit is een instrument dat wel echt anders is opgebouwd. Je kunt nog steeds je handpan-skills gebruiken je weg te vinden op een RAV Anima (en deze handpanbasis zal ook zeker flink helpen!), maar als beginpunt handpanlessen nemen met een RAV Anima zou nog wel wat onduidelijkheid kunnen opleveren.
Dat gezegd hebbende zou ik een Anima ook niet perse aanraden als je op zoek bent naar een handpan. Het is echt een heel ander instrument, met een sterk karakter, maar wel minder (en vooral ook andere) speelmogelijkheden. Het is daarentegen juist wel een te gek instrument om toe te voegen aan je al bestaande arsenaal!
De verschillen op een rij
Hopelijk hebben deze twee blogs over tonguedrums en de RAV modellen je een beetje meer duidelijkheid gegeven wat betreft de verschillen met de handpan, en heeft het je wellicht geholpen om wat helderheid te krijgen in de vraag welk instrument het beste bij je zou passen. Twijfel je nog? Neem dan gerust contact op, ik help je graag verder!
